Zasilacz (ang. Power Supply Unit, w skrócie PSU) to podzespół, który zamienia zmienne napięcie z gniazdka (w Polsce 230 V AC) na niskie napięcia stałe, jakimi karmią się pozostałe części komputera. W praktyce z jednej wtyczki robi kilka równoległych linii: +12 V, +5 V i +3,3 V, plus napięcie dyżurne +5VSB, dzięki któremu płyta główna reaguje na przycisk power, gdy reszta śpi. To nie jest „ta nudna skrzynka z wentylatorem” — od jej jakości zależy, czy Twój sprzęt działa stabilnie, czy losowo restartuje się pod obciążeniem.
Jak to działa i do czego służy
Zasilacz prostuje napięcie zmienne, filtruje je i obniża do bezpiecznych dla elektroniki poziomów. Najwięcej dzieje się dziś na linii +12 V — to z niej czerpią prąd procesor (złącze EPS 8-pin) i karta graficzna (PCIe 6+2 lub nowe 12VHPWR). Płyta główna dostaje swoje przez wtyczkę 24-pin ATX. Sercem nowoczesnych jednostek jest standard ATX, a od wersji ATX 3.0 zasilacze potrafią znieść krótkie skoki poboru mocy nawet 2x ponad nominał — co ratuje przy nagłych obciążeniach GPU.
Przykład z praktyki
Masz losowe restarty pod obciążeniem? Zanim oskarżysz RAM, sprawdź linie zasilania. W Linuksie odpalisz sudo sensors (pakiet lm-sensors) i zobaczysz odczyty +12V, +5V, +3.3V — jeśli +12 V wpada pod ~11,4 V przy starcie gry, zasilacz nie wyrabia. Na Windowsie ten sam podgląd dostaniesz w HWiNFO64. Do policzenia, ile waterów naprawdę potrzebujesz, użyj kalkulatora typu OuterVision lub Cooler Master PSU Calculator i dorzuć zapas, zamiast brać z sufitu.
Częste błędy i mity
- „Im więcej watów, tym lepiej” — nieprawda. Zasilacz pracuje najwydajniej przy ~50% obciążenia, a 1000 W do biurowego peceta to spalone pieniądze.
- Ignorowanie certyfikatu 80 PLUS (Bronze, Gold, Platinum, Titanium) — mówi o sprawności, czyli ile prądu marnuje się na ciepło, nie o mocy.
- „Tani noname da radę” — najgorszy podzespół do oszczędzania. Padający zasilacz potrafi pociągnąć za sobą resztę.
- Modularny vs. niemodularny — odpinane kable to wygoda i lepszy airflow, ale nie wpływają na wydajność.
Pojęcia powiązane: ATX, 80 PLUS, napięcie (V) i moc (W), zasilanie awaryjne UPS, płyta główna, multimetr do pomiaru napięć.