HDD (Hard Disk Drive) to dysk twardy, który zapisuje dane magnetycznie na obracających się talerzach. Wewnątrz hermetycznej obudowy kręci się jeden lub kilka aluminiowych albo szklanych talerzy pokrytych warstwą magnetyczną, a nad nimi unosi się ramię z głowicami zapisująco-odczytującymi. Głowica nie dotyka talerza — leci nad nim na poduszce powietrznej grubości ułamka mikrometra. To stara, sprawdzona technologia, która wciąż wygrywa jednym: jest tania w przeliczeniu na gigabajt.
Prędkość obrotowa talerzy podaje się w RPM (obrotach na minutę). Typowe wartości to 5400 RPM w dyskach do laptopów i archiwum oraz 7200 RPM w desktopach; w serwerach spotkasz 10 000, a kiedyś nawet 15 000 RPM. Im szybciej kręci się talerz, tym krócej czekasz, aż potrzebny sektor znajdzie się pod głowicą. Dane czyta się sekwencyjnie szybko, ale przy odczycie losowym (mnóstwo małych plików rozsianych po dysku) głowica musi się fizycznie przemieszczać, i tu HDD dostaje zadyszki — czas dostępu liczy się w milisekundach, podczas gdy SSD odpowiada w mikrosekundach.
Gdzie HDD wciąż ma sens
Do systemu operacyjnego i aplikacji bierzesz dziś SSD, bez dyskusji. HDD trzymaj tam, gdzie liczy się pojemność za rozsądne pieniądze: kopie zapasowe, archiwa, biblioteki mediów, magazyn na serwerze NAS. Na pojedynczym dysku 20 TB zmieścisz tyle, że zapełnienie go SSD kosztowałoby kilka razy więcej.
W praktyce sprawdzisz kondycję dysku przez S.M.A.R.T. Na Linuksie zainstaluj smartmontools i odpal sudo smartctl -a /dev/sda. Zwróć uwagę na atrybuty Reallocated_Sector_Ct i Current_Pending_Sector — jeśli rosną, dysk zaczyna się sypać i czas na backup oraz wymianę. Pełny test powierzchni uruchomisz przez sudo smartctl -t long /dev/sda.
Częste błędy i mity
- „HDD jest niezniszczalny” — nie. Działający dysk ma rozpędzone talerze i lewitujące głowice; uderzenie czy upadek laptopa potrafi spowodować head crash, czyli kontakt głowicy z talerzem. Dlatego HDD nie nadaje się do urządzeń przenośnych traktowanych po bandyciemu.
- Mylenie pojemności z prędkością — większy dysk nie znaczy szybszy. O wydajności decydują RPM, gęstość zapisu i bufor (
cache), nie liczba terabajtów. - SMR kontra CMR — tańsze dyski SMR (shingled) nakładają ścieżki na siebie i mocno zwalniają przy intensywnym zapisie. Do macierzy RAID i NAS-a wybieraj CMR.
- Defragmentacja — ma sens tylko na HDD. SSD nie defragmentuj, bo skracasz mu życie i nic nie zyskujesz.
Pojęcia powiązane, które warto znać: SSD, NVMe i SATA (interfejsy), RPM, S.M.A.R.T., RAID, SMR/CMR, sektor i głowica. Najprostsza strategia na start: system na SSD, dane i backupy na HDD.