less

less to pager, czyli program do przeglądania zawartości plików tekstowych ekran po ekranie, bez ładowania całości do pamięci na raz. Dzięki temu otworzysz nim plik logu ważący kilka gigabajtów i nie zatkasz maszyny. W przeciwieństwie do cat, który wypluwa wszystko naraz w terminal, less pozwala spokojnie przewijać w obie strony, wyszukiwać tekst i skakać do konkretnych linii. Nazwa to żart programistów (less is more), bo jest następcą starszego more i robi po prostu więcej.

Składnia i najważniejsze opcje

Podstawowa składnia: less [OPCJE] PLIK

• -N — pokazuje numery linii po lewej stronie ekranu.
• -S — obcina (nie zawija) długie linie; nadmiar oglądasz strzałkami w bok zamiast łamać widok.
• -i — wyszukiwanie ignoruje wielkość liter, dopóki sam nie wpiszesz wielkiej litery we frazie.
• -R — interpretuje kody kolorów ANSI, więc kolorowy output (np. z grep --color) wygląda jak należy, a nie jak ^[[0m.
• +F — startuje w trybie podążania za plikiem, jak tail -f; przerwiesz to klawiszem Ctrl+C.
• -X — nie czyści ekranu po wyjściu, treść zostaje w terminalu.
• -p WZORZEC — otwiera plik od razu na pierwszym dopasowaniu wzorca.
• +G — otwiera plik od razu na samym końcu (przydatne przy logach).

Przykłady użycia

• less /var/log/syslog — otwiera log do przeglądania; spacja to strona w dół, b strona w górę, q wyjście.
• less -N config.yml — wyświetla plik z numerami linii, gdy ktoś mówi ci „popraw linię 42”.
• less +F app.log — śledzi log na żywo; nowe wpisy dopisują się same, a Ctrl+C przełącza w zwykłe przeglądanie.
• journalctl -u nginx | less -R — przegląda kolorowy output z potoku zamiast przewijać terminal myszką.
• less -S dane.csv — otwiera szeroki plik bez zawijania, żeby kolumny nie rozjeżdżały się po całym ekranie.

Nawigacja w środku

Wpisz /fraza i Enter, żeby szukać w przód, a ?fraza, żeby szukać wstecz; n skacze do następnego trafienia, N do poprzedniego. Klawisz g przenosi na początek pliku, G na koniec. q zamyka pager.

Częste błędy i pułapki

Najczęstsza wpadka to próba „wyjścia” przez Ctrl+C albo zamykanie okna terminala. Z less wychodzisz klawiszem q. Druga sprawa: szukasz frazy z /, terminal się zawiesza w oczekiwaniu na Enter — to nie zwis, tylko wpisujesz wzorzec. Pamiętaj też, że less nie edytuje plików, tylko je czyta; do zmian potrzebujesz edytora. Na lekkich systemach (Alpine, kontenery z BusyBox) zamiast pełnego less bywa okrojona wersja bez części opcji, więc +F czy -R mogą się nie zachować tak samo jak na pełnym GNU/Linuksie.

Powiązane komendy: more, cat, tail, head, grep.