htop

Interaktywny, kolorowy monitor procesów z możliwością przewijania i zabijania.

htop to interaktywny, kolorowy monitor procesów dla systemów uniksowych — taki top, tylko że da się go używać bez bólu zębów. Pokazuje w czasie rzeczywistym zużycie CPU (osobny pasek na każdy rdzeń), pamięci RAM i swap, listę procesów oraz obciążenie systemu. Najważniejsze: możesz przewijać listę kursorami, filtrować ją, szukać konkretnego procesu i zabijać go bez ręcznego przepisywania PID-ów. To pierwsze narzędzie, po które sięgasz, gdy serwer „muli” i chcesz w 5 sekund zobaczyć, kto zjada procesor albo pamięć.

Składnia i najważniejsze opcje

Podstawowa składnia jest banalna: htop [opcje]. Uruchomienie bez argumentów otwiera pełny widok wszystkich procesów. Najprzydatniejsze flagi:

  • -d, --delay=CZAS — odstęp między odświeżeniami w dziesiątych częściach sekundy (np. -d 10 to 1 sekunda; zakres 1–100).
  • -u, --user[=UŻYTKOWNIK] — pokazuje tylko procesy danego użytkownika (bez wartości — twoje własne).
  • -p, --pid=PID,PID... — wyświetla wyłącznie wskazane PID-y, po przecinku.
  • -s, --sort-key KOLUMNA — sortuje po danej kolumnie; --sort-key help wypisze dostępne nazwy.
  • -t, --tree — widok drzewa, czyli procesy z zachowaniem relacji rodzic–dziecko.
  • -F, --filter=FRAZA — filtruje procesy po nazwie polecenia (bez rozróżniania wielkości liter, dopasowanie dosłowne).
  • --readonly — blokuje zabijanie i zmiany procesów; idealne, gdy pokazujesz coś komuś przez ramię.
  • -C, --no-color — tryb monochromatyczny, gdy terminal nie ogarnia kolorów.

Przykłady użycia

  • htop — odpala pełny monitor; F6 sortuje, F4 filtruje, F9 zabija, F10 (lub q) wychodzi.
  • htop -u www-data — tylko procesy użytkownika www-data, czyli zwykle PHP/nginx. Świetne do diagnozy obciążonego serwera WWW.
  • htop -d 50 — odświeżanie co 5 sekund, mniej migotania i niższe własne zużycie CPU przy długim podglądzie.
  • htop -t — widok drzewa, żeby zobaczyć, który proces nadrzędny narodził całą armię procesów potomnych.
  • htop -p 1234,5678 — śledzisz tylko dwa konkretne procesy, bez szumu reszty systemu.

Częste błędy i pułapki

htop nie zawsze jest preinstalowany — na świeżym Debianie czy Ubuntu trzeba go doinstalować (apt install htop), a na minimalnym RHEL/Alma sięgnąć po dnf install htop. Druga pułapka: F9 (kill) wysyła domyślnie SIGTERM, ale możesz tam wybrać SIGKILL — i wtedy ubicie cudzego albo systemowego procesu zrobi realny bałagan, więc zabijaj świadomie. Pamiętaj też, że htop bez sudo pokaże ci wszystkie procesy, ale ubijesz tylko swoje; cudze wymagają uprawnień roota. Drobiazg z -d: wartość jest w dziesiątych sekundy, więc -d 5 to pół sekundy, a nie pięć — łatwo się naciąć.

Powiązane komendy: top, btop, ps, kill, nice, glances.