SRAM (Static Random-Access Memory) to rodzaj ulotnej pamięci RAM, w której każdy bit przechowuje układ kilku tranzystorów połączonych w przerzutnik (flip-flop). Klasyczna komórka to 6T — sześć tranzystorów. Dopóki płynie zasilanie, komórka trzyma swój stan bez żadnej dodatkowej pracy. To właśnie znaczy „static”: nic nie trzeba odświeżać. Dla porównania DRAM przechowuje bit jako ładunek w maleńkim kondensatorze, który ucieka i wymaga cyklicznego odświeżania (refresh) tysiące razy na sekundę. SRAM jest przez to szybsza i ma niższe opóźnienia, ale też droższa i mniej pojemna — sześć tranzystorów na bit zajmuje sporo krzemu.
Jak to działa i do czego służy
Brak odświeżania oznacza, że dostęp do danych jest błyskawiczny i przewidywalny — nie ma przerw na regenerację zawartości. Dlatego SRAM trafia tam, gdzie liczy się każdy nanosekund: do pamięci podręcznej procesora (cache L1, L2, a często też L3), do rejestrów, buforów i małych, krytycznych obszarów pamięci.
Cena i gęstość sprawiają, że nie buduje się z niej pamięci operacyjnej liczonej w gigabajtach — tę rolę pełni DRAM. SRAM mierzysz raczej w kilobajtach i megabajtach: cache współczesnego CPU to zwykle od kilku do kilkudziesięciu MB, podczas gdy RAM systemowy ma dziesiątki GB. Spotkasz ją też w mikrokontrolerach, routerach czy układach FPGA jako szybki bufor na podorędziu.
Przykład z praktyki
Na Linuksie podejrzysz rozmiary cache (czyli realnie ilość SRAM w CPU) bez rozkręcania obudowy:
lscpu | grep -i cache
albo dokładniej dla konkretnego rdzenia: cat /sys/devices/system/cpu/cpu0/cache/index0/size. Zobaczysz wartości typu L1d: 32K, L2: 512K, L3: 16M — i od razu poczujesz, dlaczego nikt nie robi z SRAM 32 GB pamięci operacyjnej.
Częste mity
„Statyczna” nie znaczy „nieulotna”. SRAM traci dane po odcięciu zasilania, dokładnie jak DRAM — nie myl jej z pamięcią flash czy ROM. „Static” odnosi się wyłącznie do tego, że nie wymaga odświeżania. Drugi mit: że SRAM jest „lepsza” i tyle. Jest szybsza, ale gdyby cały RAM był z SRAM, komputer kosztowałby fortunę i grzałby jak piec — stąd hierarchia pamięci, gdzie mała, szybka SRAM współpracuje z dużą, tańszą DRAM.
Pojęcia powiązane
DRAM, pamięć cache (L1/L2/L3), hierarchia pamięci, pamięć ulotna, flip-flop, rejestr procesora, refresh, NVRAM.