DRAM (Dynamic Random-Access Memory) to podstawowy rodzaj pamięci operacyjnej w komputerach. Każdy bit przechowuje tu maleńka komórka złożona z jednego tranzystora i jednego kondensatora: naładowany kondensator to logiczna jedynka, rozładowany to zero. Problem w tym, że kondensator nie trzyma ładunku w nieskończoność — prąd ucieka i bit po kilkudziesięciu milisekundach zniknąłby sam z siebie. Stąd słowo dynamic: pamięć musi być cyklicznie odświeżana (refresh), czyli układ co kilkadziesiąt milisekund odczytuje i zapisuje z powrotem każdy wiersz, żeby dane nie wyparowały.
Jak to działa i do czego służy
DRAM jest gęsta i tania w przeliczeniu na bit — właśnie dlatego masz w laptopie 16 czy 32 GB RAM-u, a nie 16 MB. Ta gęstość wynika z prostoty komórki (jeden tranzystor, jeden kondensator). Ceną za to są dwie rzeczy: konieczność odświeżania oraz większe opóźnienia niż w SRAM, która siedzi w cache procesora. W praktyce DRAM to RAM, który kupujesz jako moduły — kości DDR4 i DDR5 w kompach, LPDDR w telefonach i ultrabookach, a GDDR6 na kartach graficznych.
System operacyjny i programy trzymają w niej kod oraz dane, z którymi CPU pracuje na bieżąco. Gdy zabraknie miejsca, dane lądują w swapie na dysku — i wtedy czujesz, że wszystko siada, bo dysk jest o rzędy wielkości wolniejszy.
Z życia: jak to podejrzeć
Na Linuksie odpalasz sudo dmidecode --type memory i widzisz typ (DDR4/DDR5), taktowanie oraz obsadzone sloty. Bieżące zużycie sprawdzisz przez free -h albo htop. Diagnozując losowe zawieszki czy błędy, warto przepuścić moduły przez memtest86+ — DRAM bywa źródłem trudnych do namierzenia padów, zwłaszcza po podkręceniu (XMP/EXPO).
Częste mity i pułapki
Po pierwsze: więcej GB nie zawsze znaczy szybciej. Jeśli aplikacja nie wykorzystuje całego RAM-u, dokładanie kości nic nie da. Po drugie: DRAM jest ulotna (volatile) — wyłączasz prąd i dane znikają, więc to nie jest miejsce na zapis plików. Po trzecie: liczy się tryb dwukanałowy — dwie kości 8 GB zwykle wypadną szybciej niż jedna 16 GB.
Pojęcia powiązane
SRAM, cache, pamięć ulotna (volatile), DDR/LPDDR/GDDR, RAM, swap, kontroler pamięci, latencja, refresh.